Άρθρο της Νίκης Κωνσταντίνου-Σγουρού
Αναδημοσίευση από τον Αναγνώστη
Οι γιορτινές μέρες έχουν ξεκινήσει, έχει αρχίσει να έχει κρύο και σε λίγες μέρες θα κλείσουν τα σχολεία. Ετοιμάζω μια μικρή λίστα με βιβλία, που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, και ιστορίες που μπορούν να σας κάνουν παρέα ή να τυλιχτούν σε πολύχρωμο χαρτί. Ιστορίες που έχουν πλάκα, που θέλεις να τις μοιραστείς, να τις ζωγραφίσεις, να τις ξαναδιαβάσεις.
Κριστιάν Μερβέιγ, Λορέντσο Σάντζο, μετάφραση: Παναγιώτης Γκότσης, εκδόσεις Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Ξεκινώντας τη λίστα και τις μέρες της ανάγνωσης, αυτό είναι ένα βιβλίο για να αλλάξουμε ρυθμό, να δώσουμε χρόνο και να επαναλάβουμε τη διαδρομή χωρίς να βιαζόμαστε. Ο λαγός βιάζεται και ξεχνά να παρατηρήσει, να αναπνεύσει, να συνδεθεί. Το μονοπάτι μέσα από την πόλη, ανάμεσα στα δέντρα και πλάι στο νερό χρειάζεται χρόνο, βήματα σταθερά και βλέμμα που χαζεύει και κοιτάει τον ορίζοντα.
Ρενάτο Μορικόνι, μετάφραση: Χριστίνα Φιλήμονος, εκδόσεις Carnívora
Ένα ηλιόλουστο πρωινό φύτρωσε ένα μικρό φυτό. Ένα μικρό σαρκοφάγο φυτό. Φύτρωσε και άνοιξε το στόμα του, γιατί ήταν πολύ πεινασμένο. Μπορείτε να φανταστείτε τι έφαγε; Μάλλον όχι, αφού οι επιλογές του είναι κάπως αναπάντεχες. Ένα απρόβλεπτο βιβλίο, αστείο και λαμπερό, πολύ παιχνιδιάρικο. Αν σας άρεσε, μπορείτε να αναζητήσετε και τον Βάρβαρο, του ίδιου δημιουργού – ένα σιωπηλό βιβλίο (χωρίς καθόλου λέξεις) με μια εξίσου αναπάντεχη αφήγηση, το οποίο επίσης κυκλοφόρησε αυτή τη χρονιά από τις εκδόσεις Carnívora.
Guilherme Karsten, μετάφραση: Αντώνης Παπαθεοδούλου, εκδόσεις Δεσύλλας
Με τρόπο παιχνιδιάρικο και γεμάτο ήχους, αυτό το βιβλίο συνομιλεί με την αναγνώστρια ή τον αναγνώστη του. Στήνει έναν διάλογο που εξελίσσεται καθώς γυρνάνε οι σελίδες. Πώς μοιάζει ένα τέρας και τι ζητάμε από αυτό; Ποιο είναι το τέρας και τι μπορούμε να κάνουμε αν το συναντήσουμε; Ένα βιβλίο-τερατάκι που ίσως είναι και ένα βιβλίο-καθρέφτης.
Sylvie Misslin, Amandine Piu, μετάφραση: Πετρούλα Γαβριηλίδου, εκδόσεις Μάρτης
Μεγάλωσα ενθουσιασμένη με τη δυνατότητα να καθορίζω εγώ την ιστορία, που μου έδινε το κλασικό βιβλίο Τα 88 ντολμαδάκια του Ευγένιου Τριβιζά. Το παιχνίδι της επιλογής, η αίσθηση πως ξέρεις τι θα γίνει και ταυτόχρονα καθόλου, είναι ένα από τα πιο απολαυστικά πράγματα. Το βιβλίο αυτό προσφέρει (σε μικρότερη κλίμακα) μια τέτοια δυνατότητα: τα παιδιά μπορούν να αποφασίσουν πού θα πάνε οι ήρωες και να διαλέξουν το επόμενο στάδιο της ιστορίας επιλέγοντας ένα μικρό σύμβολο, χωρίς πολλές λέξεις. Αυτή η συνθήκη επιτρέπει πιο αυθόρμητες επιλογές με εμπιστοσύνη στην εικόνα και την υλική διάσταση του βιβλίου, το οποίο είναι φτιαγμένο σαν ευρετήριο. Είναι ένα βιβλίο πολλαπλών αναγνώσεων και διαδρομών.
Ευτυχία Γιαννάκη, Σοφία Τουλιάτου, εκδόσεις Ίκαρος
Τα Πιτσιμπουίνια και το νησί Πίτσι Πίτσου είναι ένας ολόκληρος κόσμος με πολύ φανατικές θαυμάστριες (μάλλον είμαι μία από αυτές) και Το χαμένο Πιτσαλλού είναι το πιο πρόσφατο βιβλίο της σειράς. Πρόκειται για μια σειρά με ιστορίες μυστηρίου γραμμένες με προσοχή στη λεπτομέρεια. Η Ευτυχία Γιαννάκη φτιάχνει τη γλώσσα και τις συνήθειες των Πιτσιμπουίνων, ενώ η Σοφία Τουλιάτου εικονογραφεί πανέξυπνα αυτό το περιβάλλον. Σε αυτή την περιπέτεια ο ντετέκτιβ Μικρός Μπλε και οι φίλοι του βοηθούν τον αρχαιολόγο (!) Ερρίκο Πιτσίλμαν ακολουθώντας μηνύματα γραμμένα στην αρχαία Πιτσινοειδή γραφή… Καταλαβαίνετε πόσο εθιστικό μπορεί να γίνει αυτό το παιχνίδι πιτσινοποίησης των πάντων; Αν τυχόν δεν το έχετε παίξει ακόμη, ίσως να είναι μια καλή αφορμή. Στη σειρά υπάρχουν βρωμερά μυστήρια, αλλά και μια χριστουγεννιάτικη ιστορία (Μυστήρια Πιτσούγεννα, 2024), ταιριαστή στο κλίμα των ημερών.
6. Μικροί δεινόσαυροι, μεγάλες απορίες. 10 ιστορίες ενσυνειδητότητας
Swapna Haddow, Yiting Lee, μετάφραση: Φίλιππος Μανδηλαράς, εκδόσεις Πατάκη
Σε κλίμα λιγότερο περιπετειώδες και περισσότερο διερευνητικό, στο βιβλίο αυτό μπορείτε να απαντήσετε σε μεγάλες ερωτήσεις. Ή μάλλον: με αφορμή αυτό το βιβλίο μπορείτε να θέσετε μεγάλες ερωτήσεις. Ή να φέρετε στο προσκήνιο ερωτήσεις που διατυπώνονται αλλά χάνονται μέσα στη ροή της καθημερινότητας. Όπως: γιατί συμβαίνουν άσχημα πράγματα; Γιατί κάποιοι έχουν περισσότερα πράγματα από άλλους; Πονάει το χορτάρι όταν το τρώμε; Και τέλος, πώς μπορούμε να θυμόμαστε κάποιον που χάσαμε; Μικρές στιγμές με χρωματιστά δεινοσαυράκια και τον Δρ Ζεν που ίσως έρθουν σαν χάδι, σαν δροσερή σκέψη ή σαν ανοιχτό παράθυρο και εκκρεμότητα.
Ζηνοβία Βασιλειάδη, Αχιλλέας Ραζής, εκδόσεις Καλειδοσκόπιο
Μια άσκηση παρατήρησης έξω από το παράθυρο. Τι βλέπεις; Τι υπάρχει εκεί; Τι θα ήθελες να βλέπεις; Πώς είναι όταν το κοιτάς; Σημειώνω όμως κυρίως τη διακειμενική αναφορά, τους στίχους του Ανδρέα Εμπειρίκου «Είναι τα βλέφαρά μου διάφανες αυλαίες. / Όταν τ’ ανοίγω βλέπω εμπρός μου ό,τι κι αν τύχει. /Όταν τα κλείνω βλέπω εμπρός μου ό,τι ποθώ» που μετατρέπονται σε «Απ’ το παράθυρό μου βλέπω ό,τι μπορώ να φανταστώ. / Κλείνω τα μάτια μου και βλέπω ό,τι ποθώ». Στίχοι-αφορμή για συζήτηση και ονειροπόληση. Μια επαναδιατύπωση αυτών των λέξεων που έχουν εξαρχής κάτι απίστευτα παιδικό και περιέχουν μια πρόκληση για εικονογράφηση και ζωγραφιές σε μικρά χαρτάκια.
Barbara Lehman, εκδόσεις Μεταίχμιο
Διαφορετικά παράθυρα και μεταφορές σε άλλους κόσμους τώρα. Μια ακόμη αλλιώτικη άσκηση παρατήρησης που σε ταξιδεύει. Ένα παιχνίδι για την οπτική γωνία, τον χάρτη, την κλίμακα και τη σχετικότητα του χώρου και του χρόνου. Πού είμαι τώρα; Πού θα μπορούσα να είμαι; Όταν κοιτάμε τις σελίδες του ίδιου βιβλίου άραγε βλέπουμε το ίδιο; Ένα πολύ όμορφο σιωπηλό βιβλίο – χωρίς λόγια, μόνο με εικόνες – και τις ενδιαφέρουσες προτάσεις δραστηριοτήτων στο τέλος από την Καλλιόπη Κύρδη. Υπέροχο για ένα όμορφο χειμωνιάτικο απόγευμα.
Grace Easton, μετάφραση: Τατιάνα Γαλάτουλα, εκδόσεις Διόπτρα
Από το κόκκινο βιβλίο στην κόκκινη πόρτα και σε έναν κόσμο εγκιβωτισμένο. Ένα βιβλίο που κρύβει μέσα του σπίτια σαν μικρά κουκλόσπιτα, με πορτούλες που ανοίγουν, τσαγιέρες, μικρά κρεβατάκια σε άδειες κονσέρβες… Που έξω χιονίζει και η Ολίβια συναντά τον Ποντικούλη… Ένα χειμωνιάτικο βιβλίο, σαν τρυφερό κλασικό (χριστουγεννιάτικο) παραμύθι, που μετατρέπει το σπίτι, από απλώς όμορφο σε ζεστό σπιτικό. Ζεστό σαν γλυκό που βγήκε μόλις από τον φούρνο, σαν κουζίνα με τζάμια που θολώνουν.
Johanna Lindemann, Andrea Stegmaier, μετάφραση: Αρετή Κοντογιώργη, εκδόσεις Παπαδόπουλος
Αναπάντεχα καλέσματα και μεγάλα τραπέζια ή πώς μια χαλασμένη τελετουργία, φτιάχνει μια καινούργια. Η εξαφάνιση μιας πάπιας που δεν χώρεσε στη γάστρα γίνεται η αφορμή για να γνωρίσουμε μαζί με την Έμα και τους γονείς της όσους μένουν στην πολυκατοικία: την οικογένεια του πρώτου, το ζευγάρι από τον δεύτερο, τη σιωπηλή κυρία στο ισόγειο. Μέσα από αυτή την ιστορία παρατηρούμε ήσυχα τις πολύ ρεαλιστικές εντάσεις που έχουν οι οικογενειακές γιορτινές στιγμές αλλά και την ομορφιά του αυθόρμητου μοιράσματος ανάμεσα σε ανθρώπους κάπως αγνώστους.
Camille Jourdy, μετάφραση: Πετρούλα Γαβριηλίδου, εκδόσεις Παπαδόπουλος
Άλλο ένα βιβλίο που μοιάζει φτιαγμένο από τα υλικά που φτιάχνονται τα κουκλόσπιτα. Μια ιστορία πολύ απλή, πολύ τρυφερή, γλυκιά σαν τα γλυκά που φτιάχνουν οι ήρωές της. Μια ιστορία για μια χριστουγεννιάτικη γιορτή που μαλακώνει και αγκαλιάζει την καρδούλα που είναι λυπημένη. Μια ιστορία σαν μινιατούρα που διαβάζεται με απαλή φωνή στο αγουροξυπνημένο πρωινό των διακοπών, μια ιστορία για τα κουκλάκια, τα παιχνίδια και τις φανταστικές ζωές που ζουν στο δάσος που είναι το σαλόνι και το λιβάδι του χαλιού.
Κωνσταντίνα Τασσοπούλου, Ρένια Μεταλληνού, εκδόσεις Καστανιώτη
Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία για πραγματικά παιδιά με πραγματικούς γονείς που ίσως κάπου κάπου δυσκολεύονται με τη μαγεία των Χριστουγέννων. Σοφό και ανακουφιστικό κλείσιμο: τα Χριστούγεννα μπορούμε να τα γιορτάσουμε όποτε θέλουμε – όταν θα ξαναείμαστε μαζί, όταν θα γυρίσει η μαμά από τη βάρδια… Ένα βιβλίο που γίνεται ευκαιρία για αγκαλιά και ησυχία μετά το πολύβουο οικογενειακό τραπέζι, μετά το παράπονο που ίσως έρθει. Ευκαιρία για μια μικρή ήσυχη χριστουγεννιάτικη γιορτή αναγνώρισης αυτών που πάνε καλά.
Πέτρος Γαϊτάνος, Mafalda von Hessen, εκδόσεις Άμμος
Είχα πολύ καιρό να διαβάσω μια τέτοια ιστορία, με τόσο παραμυθένια δομή και κλίμα. Και μια αντίστοιχη άχρονη ηρωίδα που μπαίνει και βγαίνει σε έναν πίνακα, σε ένα μουσείο, σε μια συλλογή, σε μια πανοπλία. Αν και δεν μου άρεσε πως τη λύση τη δίνει κάποιος που μοιάζει με πρίγκιπα, το παραμύθι έχει ενδιαφέρον και μας καλεί να σκεφτούμε ποια είναι τα άτομα που είναι ακίνητα και ζωγραφισμένα στα πορτρέτα που κοιτάμε στα μουσεία. Ποιος τα έβαλε εκεί;
Μάικλ Ρόζεν, Χέλεν Όξενμπρι, μετάφραση: Δημήτρης Παπακώστας, εκδόσεις Ποταμός
Τυλιγμένα στο χαρτί έρχονται στο παιδί του βιβλίου τα λάθος πράγματα, αλλά τελικά καταλήγει να τα θέλει όλα. Αφαιρετικό, με επαναλαμβανόμενα στιχάκια, ένα από αυτά τα βιβλία που θα μπορούσαν να σου εντυπωθούν σαν μικρό τραγουδάκι. Ζωάκια, αντικείμενα, ένα ξύλινο καρότσι, μια αστεία βόλτα.
Ντιντιέ Λεβί, Λορέντσο Σάντζο, μετάφραση: ΜάρωΤαυρή, εκδόσεις Μεταίχμιο
Αφού έχουμε κάνει αυτή τη διαδρομή, το 15ο βιβλίο της λίστας είναι ένα βιβλίο για τα βιβλία – μια ιστορία για τις ιστορίες. Μας συστήνει τον Μορίς, έναν γάτο που μοιράζεται τις ιστορίες των βιβλίων του με τα ποντίκια. Η αρχική του πρόθεση είναι να τα σαγηνεύσει για να τα φάει, αλλά τελικά καταλήγουν να γίνονται μια αναγνωστική κοινότητα με δεσμούς που απαγορεύουν τη μετατροπή των μελών της σε τροφή. Έτσι, ο γάτος δοκιμάζει νέες λιχουδιές και γίνεται συγγραφέας. Γράφει ιστορίες για να τροφοδοτήσουν την κοινότητα των αναγνωστριών και των αναγνωστών. Εδώ είμαστε. Ανάμεσα σε ιστορίες, βιβλία και χρώματα, όταν οι διακοπές θα τελειώσουν. Τις κουβαλάμε μαζί μας, τις φτιάχνουμε, τις αφηγούμαστε, με αυτές ξεκινάμε την καινούργια χρονιά. Γινόμαστε μια μικρή κοινότητα, ξανασυναντιόμαστε και ανταλλάζουμε ίσως τα βιβλία που διαβάσαμε όσο ήμασταν μακριά.
Lucy Brownridge, μετάφραση: Αργυρώ Πιπίνη, εκδόσεις Μάρτης
Για τις μέρες αυτές χρειαζόμαστε όμως και ένα βιβλίο-ημερολόγιο για να μετράει τις μέρες ως τα Χριστούγεννα. Τι κάνουμε όσο περιμένουμε τις γιορτές; Ας παρατηρήσουμε τις μικρές τελετουργίες που έχουμε, όλα αυτά που μας κρατάνε σε ρυθμό και αλλάζουν την αίσθηση που έχουν οι μέρες. Το βιβλίο αυτό είναι ένας μικρός οδηγός, σαν χριστουγεννιάτικη κάρτα, σαν μυρωδιά από γλυκό, σαν ζεστή κουβέρτα.
Καλές γιορτές και καλές αναγνώσεις!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου