Πέτρος Χριστούλιας: «Η Μαγεμένη»

 

Άρθρο της Κατερίνας Ζαμαρία

Αναδημοσίευση από το Διάστιχο.

Τέσσερα παιδιά, το καθένα με τη δική του ιστορία, γίνονται μια παρέα και θα ζήσουν μια περιπέτεια που θα αφήσει ανεξίτηλο σημάδι στη μνήμη και την καρδιά τους. Το βιβλίο Η Μαγεμένη του Πέτρου Χριστούλια, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ίκαρος και απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 9+ ετών, είναι μια περιπέτεια για τη φιλία και τη διαφορετικότητα με φόντο τις Μαγεμένες, τις «Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης».

Το βιβλίο αποτελεί έμπρακτη απόδειξη για το πώς η ιστορία τροφοδοτεί τη μυθοπλασία, ενώ ταυτόχρονα καθιστά σαφές πως πίσω από την καλή λογοτεχνία, σε όποια ηλικιακή ομάδα κι αν απευθύνεται, κρύβεται ενδελεχής έρευνα, που αποτελεί στέρεο υπόβαθρο της γραφής.

Για όσους δεν γνωρίζουν, ο περίφημος μύθος των Μαγεμένων της Θεσσαλονίκης ξεκινά από τη φήμη ενός παράνομου έρωτα, μεταξύ του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της γυναίκας του βασιλιά της Θράκης. Όταν η μοιχός σύζυγος πήγε να συναντήσει τον Αλέξανδρο, τόσο εκείνη όσο και η συνοδεία της μαρμάρωσαν. Οι Μαγεμένες της Θεσσαλονίκης, επίσης γνωστές ως Las Incantadas, είναι ομάδα γλυπτών που αποτελούνταν από πέντε στήλες κορινθιακού ρυθμού, οι τέσσερις από τις οποίες διέθεταν αμφίπλευρα γλυπτά. Τα οκτώ αγάλματα (της Μαινάδας, του Διονύσου, της Αριάδνης, της Λήδας, του Γανυμήδη, ενός εκ των Διόσκουρων, της Αύρας και της Νίκης), που κοσμούσαν τη λεγόμενη στοά των Ειδώλων, τοποθετούνται εκεί κατά τον 2ο μ.Χ. αιώνα.

Αυτά τα αγάλματα για πάνω από 100 χρόνια προσπαθούν να τα αρπάξουν οι διάφοροι πρόξενοι της περιοχής. Αυτός που τελικά θα τα αρπάξει, το 1864, και θα τα μεταφέρει στη Γαλλία είναι ο Εμανουέλ Μιλέρ (Emmanuel Miller), με μια γενναία δωροδοκία του Σουλτάνου. Σε επιστολή του προς τη σύζυγό του, ο Μιλέρ αφηγείται: «Ο Σουλτάνος, μέσω του Μεγάλου Βεζίρη, του Φουάντ Πασά, μου έδωσε την άδεια να αποκολλήσω και να μεταφέρω στη Γαλλία οκτώ αγάλματα της Σαλονίκης, που ήθελα τόσο πολύ...». Η αφαίρεση των περίφημων Μαγεμένων, που είναι γνωστές και ως «Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης», ήταν η πρώτη επίσημα καταγεγραμμένη κλοπή, με την άδεια των τότε οθωμανικών αρχών της πόλης. Τα αγάλματα τοποθετήθηκαν στο Λούβρο, ενώ το μνημείο καταστράφηκε και τα ίχνη του χάθηκαν.

Η ιστορία που αφηγείται ο Χριστούλιας είναι μια περιπέτεια, η δράση της οποίας κρατά μερικές ώρες. Ξεκινά ένα μεσημέρι καλοκαιριού και τελειώνει λίγες ώρες αργότερα. Χρησιμοποιώντας ως αφορμή τη σκανταλιάρικη διάθεση των παιδιών αυτής της ηλικίας, ο συγγραφέας θα βάλει τους ήρωές του να απομακρύνονται από το σπίτι τους, κι έτσι οι αναγνώστες θα περιπλανηθούν μαζί τους στη Θεσσαλονίκη της οθωμανικής περιόδου.

Ο Αλί, ο μικρός μουσουλμάνος που κατοικεί δίπλα στην Καμάρα, θα γνωριστεί με τον Δημήτρη, «που κατοικούσε στη γειτονιά των Ρωμιών». Η γνωριμία τους θα εμπλουτιστεί από τις ιστορίες της κουλτούρας τους που ανταλλάσσουν, αλλά και από εκείνες που πλάθει η παιδική τους φαντασία. Μια μέρα, σκέφτονται πως «μια βόλτα στις γύρω γειτονιές θα ήταν μια καλή ευκαιρία να δουν και να μάθουν και τίποτα άλλο». Και κάπως έτσι, διευρύνοντας τα όρια του κόσμου τους, θα φτάσουν στην άλλη άκρη της πόλης, εκεί που γίνεται το περίφημο ανατολίτικο παζάρι. Μετά «αφού περνούσαν την αγορά, θα έφταναν σε ένα μέρος διάσπαρτο με αρχαία μάρμαρα. Ποιος ξέρει τι ανακαλύψεις τούς περίμεναν εκεί!». Εκεί θα γνωρίσουν τους άλλους δύο ήρωες, τον Ιάκωβο ή Τζάκο, γιο Εβραίου εμπόρου που βοηθά τον πατέρα του στο παζάρι, και τη Νίκη, μια μικρή αγρότισσα από ένα χωριό κοντά στην πόλη, που ο πατέρας της προμηθεύει γάλα τους μαγαζάτορες της Θεσσαλονίκης.

Με γόνιμο τρόπο ο συγγραφέας θα εγκιβωτίσει στην αφήγησή του μικρές αλλά ουσιαστικές λεπτομέρειες. Οι σκηνές στην αγορά με τα τοπικά προϊόντα, όπως το σαφράν (για την παραγωγή και την αξία του οποίου δίνονται αρκετές πληροφορίες), οι αναφορές στα μεταφορικά μέσα της εποχής, όπως το ιππήλατο τραμ, η περιγραφή του λιμανιού με την ξύλινη προβλήτα ή του λιθόστρωτου δρόμου της πόλης, που μετατρέπεται σε χωματόδρομο που καταλήγει σε γειτονιές με χαμόσπιτα, αποδίδουν πειστικά το πλαίσιο του χώρου και του χρόνου της αφήγησης. Με την ίδια ακρίβεια εγκιβωτίζει λεπτομέρειες που αποδίδουν την πολυπρόσωπη ταυτότητα της Θεσσαλονίκης. Με την ενσωμάτωση λέξεων από τις ομιλούμενες γλώσσες της εποχής (όπως οι τσανταρμάδες, δηλαδή οι χωροφύλακες) ή την ενδυμασία των ανθρώπων (από τη μαντιλοφορεμένη Νίκη ως τους Φράγκους με τα ημίψηλα καπέλα και τις κυρίες με τα ομπρελίνα ή τη βρόμικη φανέλα των λιμενεργατών), ο Χριστούλιας θα στήσει και την ανθρωπογεωγραφία της εποχής.

Η περιπέτεια των τεσσάρων παιδιών στο λιμάνι θα εξελιχτεί σε ένα άτυπο κυνήγι θησαυρού. Τα αρχαία αγάλματα θα αναδειχθούν σε συμπρωταγωνιστές. Η προσπάθεια κάποιων λαθρεμπόρων να κλέψουν «το μαρμάρινο κορίτσι» θα επιτρέψει στον συγγραφέα να βάλει και μια άλλη παράμετρο στο κείμενό του. Η περιγραφή του αγάλματος που οι λαθρέμποροι προσπαθούν να φυγαδεύσουν, μέσα από το βλέμμα του μικρού πρωταγωνιστή, αλλά και η «συνομιλία» του Αλί με το άγαλμα, θα αποκαλύψουν στον αναγνώστη τον μαγικό ρόλο της Τέχνης. «Ο μάστορας που σε έφτιαξε ήξερε τον τρόπο να ζωντανεύει την πέτρα» θα της πει ο Αλί. «Πώς γίνεται πριν από τόσα χρόνια οι άνθρωποι να γνώριζαν τόσα πολλά πράγματα. Μπορεί ο θεός αυτού που σε σκάλισε να ήρθε ένα βράδυ στον ύπνο του και να του φανέρωσε τον τρόπο. Σαν να παίζει με τα εργαλεία του ένα όμορφο τραγούδι, που σιγά σιγά γίνεται μαρμάρινη εικόνα».

Μέσα από την οπτική του παιδιού, θα εκφραστεί και η άποψη του ίδιου του Χριστούλια για τον ρόλο της τέχνης στην εκπαίδευση. Σε συνέντευξή του, στο Evia Press, είχε δηλώσει: «Νομίζω ότι η εποχή αλλάζει από χρόνο σε χρόνο πάρα πολύ γρήγορα και ό,τι και να πω μπορεί να μην ισχύει για το πολύ κοντινό μέλλον. Το μόνο που ξέρω είναι ότι όσο το είδος μας υπάρχει σε αυτόν τον πλανήτη, θα υπάρχει και κάποια καλλιτεχνική δραστηριότητα και θα διεισδύει και στην εκπαίδευση, γιατί νομίζω ότι η παραγωγή τέχνης είναι βιολογικό μας χαρακτηριστικό».

Η ιστορία του Χριστούλια συνοδοιπορεί με βιβλία όπως Ο κήπος με τ’ αγάλματα της Ελένης Σαραντίτη, με το Όταν έφυγαν τ’ αγάλματα ή Το παιδί και το άγαλμα του Άντερσεν της Αγγελικής Δαρλάση, με το βιβλίο του Σ. Σταύρου STILL! Ένα άγαλμα που γύρισε τον κόσμο, Το άγαλμα που κρύωνε του Χ. Μπουλώτη ή τη συλλογή διηγημάτων της Εύης Πίνη Η Κυρά της Ελευσίνας και άλλες ιστορίες. Με τη Μαγεμένη, ο Πέτρος Χριστούλιας βάζει τον εαυτό του σε εκείνη την ομάδα των Ελλήνων/-ίδων συγγραφέων που χρησιμοποιούν τα αγάλματα ως πρωταγωνιστές των ιστοριών τους, προκειμένου να αφηγηθούν πτυχές της Ιστορίας λιγότερο γνωστές ή τη στάση κάποιων απέναντι στα μνημεία πολιτισμού. Και με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύουν ότι η Ιστορία δεν αφορά ποτέ μόνο το παρελθόν. Συνομιλεί διαρκώς με το παρόν, ξαναγράφεται και βλέπει με διαφορετικό βλέμμα σύμβολα και μνημεία.

Στο βιβλίο, πέραν του ότι μας παρακινεί να γνωρίσουμε μια εν πολλοίς άγνωστη πτυχή της Ιστορίας, πρέπει να αναγνωρίσουμε και κάτι ακόμα. Είναι ευδιάκριτο στην αφήγηση ότι η αγάπη για τον πολιτισμό δεν συγχέεται με μια άγονη προγονολατρία, που ταλάνισε και ταλανίζει τον τρόπο με τον οποίο συχνά παρουσιάζεται ή αντιμετωπίζεται το παρελθόν.

Επισημάνθηκε εξαρχής ότι είναι ευδιάκριτη στο βιβλίο η ενδελεχής έρευνα που προϋπήρξε. Στο τέλος της ιστορίας, τα παιδιά καταλήγουν στη μελαγχολική διαπίστωση ότι ανήκουν σε εντελώς διαφορετικούς κόσμους και αναρωτιούνται αν θα καταφέρουν να ξανασυναντηθούν. Γιατί αυτή είναι η ιστορική αλήθεια. Στην «εποχή των αυτοκρατοριών», όπως τη χαρακτήρισε ο Hobsbawm, στα εδάφη των οποίων συνυπήρχαν διαφορετικές εθνοτικές και θρησκευτικές κοινότητες, όπως ακριβώς στην Οθωμανική Θεσσαλονίκη, η συνύπαρξη δεν ήταν πάντα ειρηνική.

Όπως υπογραμμίζει και ο ίδιος ο συγγραφέας στο επιλογικό του σημείωμα: «Η πολυπολιτισμικότητα της Θεσσαλονίκης, όπως εξιδανικευμένα την έχουμε στο μυαλό μας, δεν ήταν δεδομένη. Μπορεί οι κοινωνικές τάξεις που καθόριζαν την οικονομική δραστηριότητα της πόλης να είχαν παραμερίσει κάπως τις διαφορές τους, όμως τις περισσότερες φορές η συνύπαρξη ήταν δύσκολη». Γι’ αυτό δεν αποφεύγει να εγκιβωτίσει στην ιστορία του ούτε τις προκαταλήψεις της μιας κοινότητας για την άλλη ούτε και τις μεταξύ τους ανοιχτές συγκρούσεις. Το κεφάλαιο με τα παιδιά των γειτονιών που παίζουν πετροπόλεμο καταγράφει την πραγματικότητα, που δεν άφηνε ανεπηρέαστα ούτε τα μικρά παιδιά.

Ο Πέτρος Χριστούλιας γεννήθηκε, μεγάλωσε και έφτιαξε τις πρώτες του εικόνες στη Χαλκίδα. Σπούδασε ζωγραφική στη Σχολή Καλών Τεχνών στο ΑΠΘ. Εργάζεται ως εικονογράφος και δημιουργός κόμικς και πολλές φορές εικονογραφεί τις δικές του ιστορίες. Στη Μαγεμένη, οι μονοσέλιδες και δισέλιδες ασπρόμαυρες εικόνες του, οι μικρές λεπτομέρειες και η καρτουνίστικη διάθεση αποτυπώνουν το ύφος και τις συνθήκες της εποχής. Στο εξώφυλλο, το μοναδικό έγχρωμο σημείο του βιβλίου, δημιουργεί ένα εντυπωσιακό δίπτυχο (ή μάλλον τρίπτυχο, αν συμπεριλάβουμε και το αυτί του οπισθοφύλλου) και αποδίδει, λεπτοδουλεμένα, τα πρωταγωνιστικά πρόσωπα και τον τόπο.

Ένα βιβλίο που, πέρα από την καθαρή αναγνωστική απόλαυση, προσφέρεται για τη μύηση, την ευαισθητοποίηση και τη συζήτηση με τα παιδιά για θέματα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και του ελληνικού πολιτισμού.

Η Μαγεμένη

Πέτρος Χριστούλιας

εικονογράφηση: Πέτρος Χριστούλιας

Ίκαρος

120 σελ.

ISBN 978-960-572-712-3

Τα βιβλία της Μπέρντι για τις φυσικές καταστροφές.

Πρόσφατα ενημερωθήκατε από αυτό το ιστολόγιο για το βιβλίο για τις πλημμύρες. Έφτασε η ώρα να ενημερωθείτε και για τα υπόλοιπα βιβλία της σειράς που είναι μεταφρασμένα στα ελληνικά και βρίσκονται διαθέσιμα στο διαδίκτυο. 

Η σειρά των βιβλίων για παιδιά από   το Queensland της Αυστραλίας δημιουργήθηκαν από τους συγγραφείς  Andrea Murray, Andrea Baldwin και την εικονογράφο Anil Tortop από το Children’s Health Queensland Hospital and Health Service. Τα βιβλία μιλούν για τις φυσικές καταστροφές και για το πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να τις διαχειριστούν. Στα ελληνικά μεταφράστηκαν και επιμελήθηκαν από τις Βασιλική Νίκα (συγγραφέα, εκπαιδευτικό) και από τη Θάλεια Παπαδοπούλου (ψυχολόγο), εθελοντικά και έτσι βρίσκονται  ελεύθερα προσβάσιμα από όλους στο διαδίκτυο. 

Τα βιβλία μπορείτε να τα δείτε εδώ επιλέγοντας τη γλώσσα που σας ενδιαφέρει (και ελληνικά, αλλά και σε άλλες γλώσσες δίνοντας ευκαιρίες δουλειάς στους εκπαιδευτικούς της ξένης γλώσσας):

https://www.childrens.health.qld.gov.au/.../storybooks/ 

Διαθέσιμοι τίτλοι:

Η Μπέρντι και η φωτιά. (Και στα ελληνικά. Διατίθεται και σχετικό βίντεο στα αγγλικά σε μορφή κινουμένων σχεδίων). 

Η Μπέρντι και η χιονοθύελλα (στα αγγλικά και με σχετικό βίντεο).

Η Μπέρντι και ο κυκλώνας (στα αγγλικά, και σε άλλες γλώσσες, όχι στα ελληνικά και με σχετικό βίντεο).

Η Μπέρντι και η ξηρασία  (στα αγγλικά, και σε άλλες γλώσσες, όχι στα ελληνικά και με σχετικό βίντεο).

Η Μπέρντι και ο σεισμός (Και στα ελληνικά. Διατίθεται και σχετικό βίντεο στα αγγλικά σε μορφή κινουμένων σχεδίων). 

Η Μπέρντι και η πλημμύρα (Και στα ελληνικά. Διατίθεται και σχετικό βίντεο στα αγγλικά σε μορφή κινουμένων σχεδίων). 

Η Μπέρντι και το καταφύγιο (στα αγγλικά και με σχετικό βίντεο).

Η Μπέρντι και ο ιός. (Και στα ελληνικά. Διατίθεται και σχετικό βίντεο στα αγγλικά σε μορφή κινουμένων σχεδίων). 

Η Μπέρντι και η πολύ ζεστή ημέρα. (Στα αγγλικά, και σε άλλες γλώσσες, όχι στα ελληνικά και με σχετικό βίντεο).

Η Μπέρντι και η μεγάλη αρρώστια.  (Στα αγγλικά, και σε άλλες γλώσσες, όχι στα ελληνικά και με σχετικό βίντεο).

Η Μπέρντι και η καταιγίδα. (Στα αγγλικά και με σχετικό βίντεο).

Εκτός από τα ηλεκτρονικά βιβλία στην ιστοσελίδα του προγράμματος μπορείτε να βρείτε και επιπλέον υλικά όπως :

Βιβλίο με δραστηριότητες (κουίζ, πάζλ, εικόνες για ζωγραφική κλπ. 

Online δραστηριότητες με παιχνίδια που βοηθούν τα μικρά παιδιά να μάθουν για τα συναισθήματα, τις φυσικές καταστροφές και τα αγχωτικά γεγονότα.

Relaxing with Birdie. Βιβλίο με ασκήσεις κίνησης και αναπνοής για να βοηθήσετε το παιδί σας να χαλαρώσει, να ξεκουραστεί και να κοιμηθεί όταν φοβάται ή ανησυχεί.

Παραμύθι για τις πλημμύρες.

Η φετινή σχολική χρονιά ξεκίνησε με πολλά προβλήματα λόγω των πλημμυρών. Πολλές τάξεις υποδέχθηκαν παιδιά που ανησυχούσαν είτε με όσα βίωσαν είτε με όσα είδαν στις ειδήσεις σχετικά με τις πλημμύρες. Βρήκαμε και σας παρουσιάζουμε ένα μεταφρασμένο εκπαιδευτικό παραμύθι σχετικό με το θέμα. Περιλαμβάνει υλικό για τις φυσικές καταστροφές και για το πώς τα παιδιά μπορούν να τις διαχειριστούν. Η πρόσβαση είναι ελεύθερη υπάρχει σε πολλές γλώσσες και σας δίνουμε την ελληνική έκδοση.

Πατώντας στην εικόνα μεταφέρεστε στην ιστοσελίδα του προγράμματος με όλες τις ιστορίες της Μπέρντι. Κατεβαίνοντας συναντάτε αυτήν για την πλημμύρα. 

Η μετάφραση στα ελληνικά έγινε από τις Βασιλική Νίκα και Θάλεια Παπαδοπούλου. 

Η Βασιλική Νίκα λέει σχετικά:

Σε ανύποπτο χρόνο είχα δει μία σειρά βιβλίων για παιδιά από το Queensland της Αυστραλίας, ελεύθερα προσβάσιμα από όλους, σχετικά με τις καταστροφές και το πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να τις διαχειριστούν.

Επειδή δεν υπήρχαν στα ελληνικά, μαζί με την ψυχολόγο Θάλεια Παπαδοπούλου (που την ίδια περίοδο είχε ακριβώς την ίδια ιδέα με μένα) μεταφράσαμε και επιμεληθήκαμε, εθελοντικά, αυτά τα βιβλία και μετά από συνεργασία με τους υπεύθυνους του Children’s Health Queensland Hospital and Health Service είναι πια στο διαδίκτυο και στη γλώσσα μας.

Τα βιβλία μπορείτε να τα δείτε εδώ επιλέγοντας τη γλώσσα που σας ενδιαφέρει (και ελληνικά!):

https://www.childrens.health.qld.gov.au/.../storybooks/

Η πρόσβαση είναι ελεύθερη και μπορείτε να τα δουλέψετε με τους μαθητές σας.

Η Μπέρντι και ο κύριος Φρογκ έχουν κάτι να σας πουν...

Σε επόμενες αναρτήσεις θα παρουσιάσουμε και τα υπόλοιπα βιβλία που είναι  διαθέσιμα στην ελληνική γλώσσα.

Το βιβλίο διατίθεται στα αγγλικά και σε μορφή ταινίας. 

Παρουσίαση του βιβλίου του Πέτρου Χριστούλια «Δρ. ΠΑΠ η ζωή του πρωτοπόρου γιατρού Γ. Ν. Παπανικολάου»

 

Την Τετάρτη 7 Ιουνίου 2023 και ώρα 19:00 στο αμφιθέατρο της Περιφερειακής Ενότητας Εύβοιας, η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Χαλκίδας διοργανώνει την παρουσίαση του βιβλίου του Πέτρου Χριστούλια «Δρ. ΠΑΠ η ζωή του πρωτοπόρου γιατρού Γ. Ν. Παπανικολάου» (Εκδόσεις Παπαδόπουλος).

Για το βιβλίο, εκτός από τον δημιουργό του Πέτρο Χριστούλια, θα μιλήσουν ο συγγραφέας Πέτρος Τατσόπουλος και ο δημιουργός κόμικς Θανάσης Πέτρου. Την Εκδήλωση θα συντονίσει η πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης, Σούλα Παπαγεωργοπούλου.

Το βιβλίο είναι μια βιογραφία με τη μορφή γκράφικ νόβελ του Γεώργιου Παπανικολάου, ενός από τους πιο γνωστούς έλληνες παγκοσμίως, εξαιτίας της τεράστιας προσφοράς του στην ιατρική επιστήμη με την εφεύρεση του διαγνωστικού τεστ για τον καρκίνο της μήτρας που έγινε γνωστό με τα τρία πρώτα γράμματα του ονόματός του. Το γνωστό σε όλους τεστ ΠΑΠ.

Στις 80 σελίδες του βιβλίου εικονογραφείται το δύσκολο ταξίδι του Δρ. ΠΑΠ προς την τελική του μεγάλη επιτυχία. Μια περιπλάνηση από τόπο σε τόπο, γεμάτη υπαρξιακές αγωνίες αλλά και με κίνητρο ένα δυνατό αίσθημα αποστολής που τον οδήγησε στην Αμερική όπου εγκαταστάθηκε οριστικά βρίσκοντας τις συνθήκες για την ολοκλήρωση και εδραίωση της έρευνάς του.

Άτλας νοερών ταξιδιών.

 

Αναδημοσίευση από την Καθημερινή.

Άρθρο της Μάρως Βασιλειάδου 

Λένε ότι ο άτλαντας, αυτή η συλλογή που περιέχει χάρτες της Γης ή μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής, πήρε το όνομά του από τον μυθολογικό Ατλαντα, τον αδελφό του Προμηθέα που κρατούσε στην πλάτη του τη Γη και ολόκληρο τον ουράνιο θόλο. Στην πορεία συνέδεσαν το όνομα του Ατλαντα με την αστρονομία και τη γεωγραφία, αλλά η σχέση του επίσης με τον κόσμο της φαντασίας ίσως και να υπονοείται και από τον Πλάτωνα, που τον θεωρούσε έναν από τους βασιλείς της μυθικής Ατλαντίδας.

Εν έτει 2020, στην πιο αταξίδευτη χρονιά των τελευταίων δεκαετιών της ανθρωπότητας, ένας άτλαντας αποτελεί κάτι σαν ποιητικό αντικείμενο, μια εικαστική νοηματική μεταφορά. Η χρηστικότητά του μπαίνει σε δεύτερη μοίρα και ενεργοποιείται η ικανότητά του να εμπνέει σκέψεις και νοερές εξερευνήσεις.

Έως ότου λήξουν οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί, μπορούμε και πάλι να ταξιδέψουμε δισδιάστατα τον πλανήτη Γη, μέσω των βιβλίων. Προφανώς κανείς δεν αμφισβητεί την αξία της δορυφορικής γεωδαισίας και των τρισδιάστατων ψηφιακών πλοηγήσεων. Αυτή ωστόσο η επιβεβλημένη ακινησία μάς αφήνει χώρο και χρόνο να συναντηθούμε πιο δημιουργικά με τη γεωγραφία και τους χάρτες. Ο πρώτος σύγχρονος άτλαντας άλλωστε, που τυπώθηκε το 1570 από τον Αβραάμ Ορτέλιους, Φλαμανδό χαρτογράφο και γεωγράφο, ονομαζόταν «Theatrum Orbis Terrarum», δηλαδή «Το θέατρο του κόσμου».

Με τους δικούς τους «Χάρτες», το βιβλίο που μόλις πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη, οι δύο Πολωνοί συγγραφείς-εικονογράφοι δημιούργησαν και αυτοί ένα ευφάνταστο «θέατρο του κόσμου». Οπως παραδέχονται και οι ίδιοι, εξάλλου, αγαπούν τους παλιούς χάρτες και τις παλιομοδίτικες εγκυκλοπαίδειες με τα αμέτρητα μικροσκοπικά σχέδιά τους.

Για να μπορεί να ταξινομηθεί σε ένα συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος, το βιβλίο της Αλεξάντρα Μιζελίνσκα και του Ντανιέλ Μιζελίνσκι θεωρείται παιδικό και έχει τον υπότιτλο «Ενα εικονογραφημένο ταξίδι στον κόσμο». Οι δημιουργοί του, εικονογράφοι, σχεδιαστές παιχνιδιών, ιστοσελίδων και γραμματοσειρών που ειδικεύονται σε εκπαιδευτικά βιβλία με εικόνες για παιδιά, έκαναν έναν σχεδιαστικό άθλο: 59 μεγάλοι χάρτες ταξιδεύουν τον αναγνώστη σε 50 χώρες και 6 ηπείρους με τη βοήθεια των εικόνων. Κάθε χάρτης, που απλώνεται σε δύο μεγάλες σελίδες διαστάσεων περίπου 27×37 εκ., μοιάζει με ένα «Δωμάτιο των θαυμάτων» και είναι γεμάτος με δεκάδες, ζωγραφισμένες στο χέρι, λεπτομέρειες από τη χλωρίδα, τη πανίδα, την ιστορία, την επιστήμη, την τέχνη, τον πολιτισμό και τους ανθρώπους του τόπου που παρουσιάζει.

«Μας πήρε τρία χρόνια για να δημιουργήσουμε αυτό το βιβλίο», λένε οι δημιουργοί στη θαυμάσια ιστοσελίδα που παρουσιάζει τη δουλειά τους. «Καταγράψαμε τον πρώτο χάρτη το 2009. Ξεκινήσαμε με την Πολωνία και μετά φτιάξαμε τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Αυτοί οι τρεις χάρτες ήταν η δοκιμή μας. Φαινόταν ότι το εγχείρημα μπορούσε να λειτουργήσει, αλλά δεν το δείξαμε σε κανέναν μέχρι να ολοκληρώσουμε περίπου 20 χάρτες. Με αυτό το υλικό πήγαμε στον εκδότη μας».

Ευτυχώς ο επίσης Πολωνός εκδότης τους αποφάσισε να παλέψει για το βιβλίο, και να επιτρέψει στο ζεύγος Μιζελίνσκι – Μιζελίνσκα να σχεδιάσει τον κόσμο ακριβώς όπως τον ήθελε, χωρίς να τον στριμώξει σε ένα κλασικό για βιβλίο σχήμα Α4. Στην πορεία, το ζευγάρι έφτιαξε περισσότερες από 4.000 εικονογραφήσεις και δύο νέες γραμματοσειρές που θα ταίριαζαν με τα υπόλοιπα σχέδια. Η δημιουργία των γραμματοσειρών διήρκεσε έξι μήνες.

«Χρειαζόμασταν δύο εβδομάδες για κάθε χάρτη», θυμούνται. «Αφού το τελειώσαμε, εργαστήκαμε για τρεις μήνες με τον εξαιρετικό, υπομονετικό επιμελητή μας για να ελέγξουμε κάθε πληροφορία στο βιβλίο και να αποφύγουμε τα λάθη». Το 2016 ωστόσο αποφάσισαν ότι δεν ήταν ικανοποιημένοι με ορισμένες λεπτομέρειες. Αρχισαν λοιπόν να κάνουν τροποποιήσεις, μετακίνησαν στοιχεία, εμπλούτισαν κάποια κείμενα και φρεσκάρισαν πάνω από 200 σχέδια. Αυτό τους πήρε και άλλα τρία χρόνια. 

‘Εχουν βραβευθεί με δύο από τα σημαντικότερα βραβεία στον τομέα της παιδικής λογοτεχνίας (το Prix Sorcières στη Γαλλία και το Premio Andersen στην Ιταλία) και έγιναν διεθνές μπεστ σέλερ: το βιβλίο κυκλοφορεί σε περισσότερες από 30 χώρες και έχει πουλήσει πάνω από τρία εκατ. αντίτυπα. Επίσης το πολύ μεγάλο του σχήμα δημιούργησε μια νέα εκδοτική τάση στα παιδικά εικονογραφημένα βιβλία, προκαλώντας τους βιβλιοπώλες να επανασχεδιάσουν τα ράφια τους. Στην ελληνική έκδοση τη μετάφραση έχει κάνει η Αναστασία Χατζηγιαννίδη.

Όταν θα διαβάζετε τους «Χάρτες», μη βιάζεστε να γυρίσετε τις σελίδες. Η ανάγνωση είναι ένα ταξίδι που μπορεί να διαρκέσει πολύ καιρό. Ειδικά σε αυτό το βιβλίο, που απευθύνεται σε αναγνώστες-περιηγητές, σημασία δεν έχει ο προορισμός αλλά η διαδρομή με τις λοξοδρομήσεις και τις περιπέτειές της.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Η ιστορία της UNICEF με λόγια και με σκίτσα.

Τα δικαιώματα του παιδιού με εικόνες.

Στην 13η Ενότητα  της Γλώσσας με τίτλο : "Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι"  γνωρίζουμε τα δικαιώματα του παιδιού και μαθαίνουμε  πως όλοι είμαστε τόσο διαφορετικοί και τόσο ίδιοι!

Μα ποια είναι τα πιο σημαντικά από αυτά τα δικαιώματα; 

Να' τα εικονογραφημένα τα 10 βασικά δικαιώματα του παιδιού, όπως δημοσιεύθηκαν στο παιδικό περιοδικό "Ρόδι", που κυκλοφορούσε παλιά. (Είναι από το 1ο τεύχος της Β΄περιόδου, που εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 1993 με εικονογράφηση του Αντώνη Καλαμάρα).

                                                                       

Φρουτοπία.

Η "Φρουτοπία" είναι ένα κόμικ που βρίσκουμε στις σελίδες 15 και 16 της 11ης ενότητας του βιβλίου της Γλώσσας μας. Είναι μέρος από το περιοδικό «Φρουτοπία» (πλήρης τίτλος «Τα ταξίδια του Πίκου Απίκου στη θρυλική Φρουτοπία»).

Η "Φρουτοπία" είναι σειρά κόμικς που δημιούργησαν το 1983 ο συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας Ευγένιος Τριβιζάς και ο σκιτσογράφος Νίκος Μαρουλάκης. Ολοκληρώθηκε σε τρεις κύκλους με 50 τεύχη. Το κόμικ μεταφέρθηκε και στην τηλεόραση το 1985 με 47 επεισόδια από την οικογένεια Σοφιανού οπτικοποιημένο με μαριονέτες σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία. Το κόμικ της Φρουτοπίας εκδόθηκε από τις εκδόσεις Πατάκη και αργότερα από τις εκδόσεις MODERN TIMES.

Να και το μάθημά μας σε ταινία με κούκλες όπως παιζόταν στην τηλεόραση.

Ολόκληρο το σχετικό επεισόδιο στη συνέχεια: 

Τα βιβλία της Φρουτοπίας κυκλοφορούν ακόμη. Να μερικά εξώφυλλα: 

 

Οι λέξεις που πληγώνουν.

Παίζουμε με τις λέξεις (10η ενότητα της Γλώσσας) αλλά συχνά οι λέξεις μας πληγώνουν.

Στη βιβλιοθήκη του σχολείου βρίσκουμε το βιβλίο "Οι λέξεις δεν είναι για να πληγώνουμε" της Ελίζαμπεθ Βέρντικ, εκδόσεις Μεταίχμιο, 2007.

Στο βιβλίο αυτό μαθαίνουμε πως:

Χρειάζονται μόνο 24 γράμματα για να φτιάξουμε εκατομμύρια λέξεις. Άλλες είναι μικρές, άλλες μεγάλες, άλλες εκφράζουν ευγένεια, άλλες όχι. Όσο τα παιδιά μεγαλώνουν μαθαίνουν περισσότερες λέξεις. Και τις χρησιμοποιούν. Αλλά ανάμεσά τους υπάρχουν και λέξεις που πληγώνουν.

Με τη βοήθεια αυτού του βιβλίου μαθαίνουμε ότι οι λέξεις μας ανήκουν, ότι πριν μιλήσουμε μπορούμε να σκεφτόμαστε και μετά να επιλέγουμε τι θα πούμε και πώς θα το πούμε. Ανακαλύπτουμε ότι υπάρχουν απλοί, θετικοί τρόποι να αντιδρούμε όταν οι άλλοι μας λένε λόγια που μας πληγώνουν. Θα συνειδητοποιήσουμε τη δύναμη της λέξης συγγνώμη, όταν οι δικές μας λέξεις θα πληγώσουν κάποιον άλλο.

Τα κείμενα είναι απλά και σύντομα ώστε να διαβάζονται μεγαλόφωνα από ένα παιδί, από μία ομάδα ή από μία τάξη. Η χαριτωμένη εικονογράφηση και η αμεσότητα των φράσεων μας καθοδηγούν στην υιοθέτηση βασικών κανόνων καλής συμπεριφοράς.

Στο τέλος του βιβλίου οι ενήλικες - γονείς θα βρουν θέματα για συζήτηση και δραστηριότητες που μπορούν να πραγματοποιήσουν τα παιδιά.

Το βιβλίο το βρίσκουμε και παρουσιασμένο σε μορφή ταινίας και να' το:

Η ιστορία του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Με αφορμή την 7η ενότητα της Μελέτης Περιβάλλοντος με θέμα την επικοινωνία και την ενημέρωση ασχοληθήκαμε και συζητήσαμε για τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και το διαδίκτυο.

Από το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας "ΝΟΗΣΙΣ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη, παρακολουθούμε την ταινία κινουμένων σχεδίων με θέμα τη λειτουργία και την ιστορία των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Η ιστορία των ηλεκτρονικών υπολογιστών, από τους άβακες των αρχαίων Σουμέριων και τον μηχανισμό των Αντικυθήρων έως τη μηχανή Turing, τον ENIAC αλλά και τα laptops και τα tablets. Όλα αυτά τα θέματα απασχολούν δυο νέα παιδιά, τη Ζωή και τον Οδυσσέα και θα βρουν απαντήσεις στην ταινιούλα που ακολουθεί.

Πώς λειτουργεί η τηλεόραση;

Με αφορμή την 7η ενότητα της Μελέτης Περιβάλλοντος με θέμα την επικοινωνία και την ενημέρωση ασχολούμαστε  και συζητούμε για την τηλεόραση. 

Από το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας "ΝΟΗΣΙΣ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη, παρακολουθούμε την ταινία κινουμένων σχεδίων με θέμα τη λειτουργία της τηλεόρασης.

Μπορεί να λειτουργήσει τηλεόραση χωρίς κεραία; Πώς μεταδίδεται το σήμα της τηλεόρασης; Ποια διαφορά έχουν οι παλιού τύπου τηλεοράσεις με τις σύγχρονες; Όλα αυτά τα ερωτήματα απασχολούν δυο νέα παιδιά, τη Ζωή και τον Οδυσσέα και θα βρουν απαντήσεις στην ταινιούλα που ακολουθεί.

"Οι όρνιθες" του Αριστοφάνη σε κόμικ.

Με αφορμή το απόσπασμα του θεατρικού έργου του Αριστοφάνη "Όρνιθες" που συναντήσαμε σε μορφή κόμικ στην 9η ενότητα του βιβλίου της Γλώσσας μας, το διαβάζουμε ολόκληρο. Πρόκειται για την έκδοση σε διασκευή - κείμενα του Τ. Αποστολίδη, με σκίτσα του Γ. Ακοκαλίδη, από τις εκδόσεις ΑΣΕ. Πατάμε πάνω στην εικόνα και προχωράμε με τα βελάκια. Το κάτω δεξιά κουμπί μεγαλώνει τη σελίδα στο μέγεθος της οθόνης μας.

Πηγή : Δημήτριος Αδάμ. 

Για την Κιβωτό.

Στα Θρησκευτικά συναντάμε στην 8η ενότητα την ιστορία της Κιβωτού του Νώε. Την έχουμε ξαναδεί όταν συζητήσαμε στο μάθημα της Ιστορίας για τον κατακλυσμό που έριξε ο Δίας στους ανθρώπους και για το πώς σώθηκαν μόνο ο Δευκαλίωνας και η γυναίκα του η Πύρρα οι οποίοι έφτιαξαν μια κιβωτό. Μια ανάλογη ιστορία βρήκαμε στις ιστορίες των Ιουδαίων, στα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης. Είναι η ιστορία του Νώε, της οικογένειάς του και της κιβωτού που έφτιαξαν για να σωθούν από τον κατακλυσμό. Ας δούμε την ιστορία αυτή σε ταινία κινουμένων σχεδίων.

Ακόμα βλέπουμε την ίδια ιστορία σε μορφή κόμικ από το Φωτόδεντρο. Πατάμε στην εικόνα:

Είμαστε παιδιά, έχουμε δικαιώματα.

Στην έκτη ενότητα της Μελέτης Περιβάλλοντος μιλάμε για τα δικαιώματα του παιδιού. Πρόσφατα μιλήσαμε για το ίδιο θέμα στα Θρησκευτικά. Ας τα δούμε ποια είναι. Πατάμε πάνω στην εικόνα και τα αναγνωρίζουμε: 

                                
Είναι από τον Συνήγορο του Παιδιού.

Να και ένα επεξηγηματικό βιντεάκι :

Όμως δεν έχουν όλα τα παιδιά στον κόσμο τα ίδια δικαιώματα. Σε πολλά καταπατούνται. Ακόμα και στη χώρα μας βλέπουμε παιδιά να εργάζονται αντί να πηγαίνουν στο σχολείο. Ακόμα και στο σχολείο μας υπάρχουν παιδιά που δεν έχουν πρόσβαση σε γιατρό και φάρμακα.

Πατώντας στην επόμενη εικόνα μετακινούμε τις φωτογραφίες κάτω από το κείμενο που τους ταιριάζει και ανακαλύπτουμε τα πέντε πιο σημαντικά προβλήματα των παιδιών σε όλο τον κόσμο, που αφορούν στην καταπάτηση των δικαιωμάτων τους.

Με το ίδιο θέμα ασχολούμαστε αργότερα, στο βιβλίο της Γλώσσας μας.

Ο "Πλούτος" του Αριστοφάνη, παρουσίαση.

O "Πλούτος" του Αριστοφάνη όπως παρουσιάστηκε στην τάξη μας από τον Κωνσταντίνο, μαθητή της τάξης για τις ανάγκες της Φιλαναγνωσίας, σε ηλεκτρονική μορφή. Εξαιρετική δουλειά, μπράβο Κώστα!

O πλούτος του Αριστοφάνη από τον Κωνσταντίνο. from magdalinikalatheri

Η ιστορία της UNICEF με λόγια και με σκίτσα.

Τα δικαιώματα του παιδιού με εικόνες.

Στην 13η Ενότητα  της Γλώσσας με τίτλο : "Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι"  γνωρίζουμε τα δικαιώματα του παιδιού και μαθαίνουμε  πως όλοι είμαστε τόσο διαφορετικοί και τόσο ίδιοι!

Μα ποια είναι τα πιο σημαντικά από αυτά τα δικαιώματα; 

Να' τα εικονογραφημένα τα 10 βασικά δικαιώματα του παιδιού, όπως δημοσιεύθηκαν στο παιδικό περιοδικό "Ρόδι", που κυκλοφορούσε παλιά. (Είναι από το 1ο τεύχος της Β΄περιόδου, που εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 1993 με εικονογράφηση του Αντώνη Καλαμάρα).

 

Φρουτοπία.

Η "Φρουτοπία" είναι ένα κόμικ που βρίσκουμε στις σελίδες 15 και 16 της 11ης ενότητας του βιβλίου της Γλώσσας μας. Είναι μέρος από το περιοδικό «Φρουτοπία» (πλήρης τίτλος «Τα ταξίδια του Πίκου Απίκου στη θρυλική Φρουτοπία»).

Η "Φρουτοπία" είναι σειρά κόμικς που δημιούργησαν το 1983 ο συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας Ευγένιος Τριβιζάς και ο σκιτσογράφος Νίκος Μαρουλάκης. Ολοκληρώθηκε σε τρεις κύκλους με 50 τεύχη. Το κόμικ μεταφέρθηκε και στην τηλεόραση το 1985 με 47 επεισόδια από την οικογένεια Σοφιανού οπτικοποιημένο με μαριονέτες σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία. Το κόμικ της Φρουτοπίας εκδόθηκε από τις εκδόσεις Πατάκη και αργότερα από τις εκδόσεις MODERN TIMES.

Να και το μάθημά μας σε ταινία με κούκλες όπως παιζόταν στην τηλεόραση.

Ολόκληρο το σχετικό επεισόδιο στη συνέχεια: 

Τα βιβλία της Φρουτοπίας κυκλοφορούν ακόμη. Να μερικά εξώφυλλα: 

 

Η ιστορία του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Με αφορμή την 7η ενότητα της Μελέτης Περιβάλλοντος με θέμα την επικοινωνία και την ενημέρωση ασχοληθήκαμε και συζητήσαμε για τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και το διαδίκτυο.

Από το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας "ΝΟΗΣΙΣ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη, παρακολουθούμε την ταινία κινουμένων σχεδίων με θέμα τη λειτουργία και την ιστορία των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Η ιστορία των ηλεκτρονικών υπολογιστών, από τους άβακες των αρχαίων Σουμέριων και τον μηχανισμό των Αντικυθήρων έως τη μηχανή Turing, τον ENIAC αλλά και τα laptops και τα tablets. Όλα αυτά τα θέματα απασχολούν δυο νέα παιδιά, τη Ζωή και τον Οδυσσέα και θα βρουν απαντήσεις στην ταινιούλα που ακολουθεί.

Πώς λειτουργεί η τηλεόραση;

Με αφορμή την 7η ενότητα της Μελέτης Περιβάλλοντος με θέμα την επικοινωνία και την ενημέρωση ασχοληθήκαμε και συζητήσαμε για την τηλεόραση. 

Από το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας "ΝΟΗΣΙΣ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη, παρακολουθούμε την ταινία κινουμένων σχεδίων με θέμα τη λειτουργία της τηλεόρασης.

Μπορεί να λειτουργήσει τηλεόραση χωρίς κεραία; Πώς μεταδίδεται το σήμα της τηλεόρασης; Ποια διαφορά έχουν οι παλιού τύπου τηλεοράσεις με τις σύγχρονες; Όλα αυτά τα ερωτήματα απασχολούν δυο νέα παιδιά, τη Ζωή και τον Οδυσσέα και θα βρουν απαντήσεις στην ταινιούλα που ακολουθεί.