Με την ευκαιρία της ενασχόλησής μας με "του κόσμου το ψωμί" (10η ενότητα της Γλώσσας μας) θυμηθήκαμε (απ΄το νηπιαγωγείο) το τραγουδάκι "Ο γεωργός πάει στον αγρό" που συνδυάζεται με σχετικές κινήσεις. Το τραγουδάμε και εμείς...
Τετάρτη 2 Μαΐου 2018
Ο κύκλος του ψωμιού.
Tο όργωμα
Μόλις έπιαναν οι πρώτες βροχές του φθινοπώρου και μαλάκωνε το χώμα, άρχιζε το όργωμα. Έπρεπε να ετοιμαστεί το χώμα να γίνει αφράτο δηλαδή, για να δεχτεί το σπόρο. Τότε δεν είχαν μηχανές και χρησιμοποιούσαν ζώα για να τους βοηθούν στο όργωμα, που έσερναν το αλέτρι. Το αλέτρι ήταν ξύλινο και το έδεναν συνήθως σε δυο άλογα ή σε δυο βόδια. Στο όργωμα πρόσεχαν να πατάει το ένα ζώο μέσα στο διπλανό αυλάκι, για να γίνεται ίσιο.
Η σπορά
Παλαιότερα η σπορά γινόταν με το χέρι. Άρχιζε στα τέλη του Σεπτέμβρη και τελείωνε το Δεκέμβρη. στις 14 Σεπτεμβρίου, ημέρα του Σταυρού, οι γεωργοί πήγαιναν στην εκκλησία λίγο σπόρο να τον ευλογήσει ο παπάς. Μετά τον έπαιρναν και τον ανακάτευαν με τον υπόλοιπο σπόρο, για να έχουν καλή σοδειά. Άλλοι κρατούσαν αγιασμό και ράντιζαν το σπόρο για να πάρει ευλογία. Αφού τελείωνε το όργωμα, έριχναν το σπόρο με το χέρι. Το σπόρο τον είχαν μέσα σε ένα «δισάκι» (διπλό σάκο), που στη μέση είχε ένα άνοιγμα, για να το κρεμάνε στο λαιμό. Δηλαδή, είχαν ένα σάκο μπροστά και έναν πίσω. Όταν άδειαζε λίγο ο μπροστινός σάκος, έφερναν μπροστά τους τον πίσω σάκο, για να μην κουράζονται από το μεγαλύτερο βάρος του. Αυτό συνεχιζόταν μέχρι να αδειάσουν οι σάκοι, οπότε τους ξαναγέμιζαν. Αφού τελείωνε η σπορά, για να σκεπαστεί ο σπόρος με χώμα, έκοβαν ένα μεγάλο κλωνάρι δέντρου και το σβάρνιζαν στο χωράφι.
Το σβάρνισμα
Στη συνέχεια γινόταν το σβάρνισμα με τη σβάρνα, που έσερνε το ζώο, για να στρώσει το χωράφι και να σκεπαστεί ομοιόμορφα ο σπόρος. Αφού τελείωνε η σπορά, περίμεναν τις βροχές, για να ποτιστούν τα χωράφια και να βλαστήσει ο σπόρος.Σε περιόδους μεγάλης ξηρασίας, μην μπορώντας να κάνουν κάτι άλλο, απευθύνονταν στον ιερέα του χωριού να κάνει λιτανεία. Έπαιρναν τα εικονίσματα και τα λάβαρα από την εκκλησία και πήγαιναν στα χωράφια. Εκεί ο ιερέας διάβαζε ευχές και όλοι μαζί παρακαλούσαν το Θεό να βρέξει.
Ο θερισμός
Στις αρχές του καλοκαιριού, τα σιτάρια ωρίμαζαν και άρχιζε το θέρος. Τα στάχυα θερίζονταν με τα δρεπάνια, γίνονταν δεμάτια και μεταφέρονταν στα αλώνια. Ο θερισμός είναι η εργασία για τη συγκομιδή των σιτηρών και γίνεται μετά από το ωρίμασμα των καρπών, δηλαδή στα τέλη Μαΐου στις θερμές περιοχές και στα νησιά, τον Ιούνιο στις υπόλοιπες περιοχές και τον Ιούλιο στα ορεινά μέρη. Το πότε ακριβώς εξαρτάται από τι θα κάνουν με το σιτάρι. Αν το θέλουν για αλεύρι πρέπει οι κόκκοι του να έχουν σκληρύνει.
Ο θερισμός γινόταν ή με το χέρι από εξασκημένους εργάτες και εργάτριες ή σήμερα πια με θεριστικές μηχανές. Οι εργάτες για το θερισμό χρησιμοποιούσαν το δρεπάνι, που είναι γνωστό θεριστικό εργαλείο από τα πολύ παλιά χρόνια. Το δρεπάνι αποτελείται από μια ξύλινη λαβή και μια πριονωτή λεπίδα, που έχει το σχήμα μισοφέγγαρου. Ο θεριστής πιάνει με το αριστερό του χέρι μια δέσμη σιτηρών, τα χερόβολα, και με το άλλο, σύροντας το δρεπάνι προς το μέρος του, τα κόβει. Πολλά χερόβολα σχηματίζουν ένα δεμάτι που δένονται από εργάτες που ακολουθούν τους θεριστές.
Το Αλώνισμα
Το αλώνισμα γινόταν στο αλώνι, πέτρινο ή πήλινο, για να είναι σκληρό και βρισκόταν σε ψηλό μέρος, για να γίνεται πιο εύκολα το λίχνισμα. Γύρω - γύρω υπήρχε περιτείχισμα, για να μη σκορπίζονται οι σπόροι κατά την εργασία του αλωνισμού. Το αλώνισμα γινόταν έτσι: Χτυπούσαν τα στάχυα με πολλή δύναμη, είτε με το χέρι ή με ζώα για να αποχωριστεί ο καρπός από τα υπόλοιπα στελέχη.
Επειδή με το χέρι το χτύπημα είναι δύσκολο, χρησιμοποιούσαν εργαλεία, όπως είναι ο κόπανος ή δάρτης ή δικάβαλος ή λιοράβδι. Το αλώνισμα είναι δύσκολη και σκληρή εργασία. Εξαντλούνται και τα ζώα και οι ίδιοι οι άνθρωποι. Ο κυπριακός λαός λέει για το αλώνισμα το παρακάτω τετράστιχο: "Βόδι να μην αλώνιζε, κόρη να μην εγέννα, και νιος να μην εθέριζε, ποτέ του δεν εγέρνα". Όταν θεριστούν τα στάχυα, σκορπίζονται στο αλώνι.
Το λίχνισμα
Ακολουθούσε το "λίχνισμα". Μετά το χωρισμό του καρπού από τα υπόλοιπα στελέχη, γινόταν το λίχνισμα ή ανέμισμα ή ξανέμισμα, για να μείνει το καθαρό σιτάρι και μετά να το μεταφέρουν σε ειδικές αποθήκες.Με την βοήθεια του αέρα, και ένα εργαλείο τη δικράνα, ο καρπός ξεχώριζε και έμενε στο αλώνι.
Το σάκιασμα.
Η επόμενη εργασία ήταν το σάκιασμα του καρπού και η αποθήκευση του στα κελάρια, όπου φυλάσσονταν και προστατεύονταν με τη χρήση συγκεκριμένων φυτών (βοτάνων) που απομάκρυναν από τον καρπό τα παράσιτα (ψείρες, σκουλήκια κ.ά.).
Το άλεσμα.
Στη συνέχεια το σιτάρι το πήγαιναν στο μύλο για να αλεστεί.
Ζύμωμα - ψήσιμο.
Το ζύμωμα γινόταν σε ξύλινες σκάφες και έπειτα το ζυμάρι μεταφερόταν με τις πινακωτές όπου φούσκωνε και μετά τοποθετούνταν στο φούρνο για να ψηθεί.
Καλή μας όρεξη!
Ο κύκλος του ψωμιού. Αναδημοσίευση υλικού, με επιλογή και προσαρμογή, από την ομώνυμη εργασία του Ζάννειου σχολείου (Ηράκλειο, 2014).
Τρίτη 1 Μαΐου 2018
Η καθημερινή ζωή των Μινωιτών.
Στην 9η ενότητα ασχολούμαστε με τον δεύτερο σημαντικό πολιτισμό που αναπτύχθηκε στον ελληνικό χώρο στην περίοδο της εποχής του χαλκού, τον Μινωικό πολιτισμό. Στο τρίτο μάθημα αυτής της ενότητας ανακαλύπτουμε την καθημερινή ζωή των Μινωιτών.
Όπως πάντα αρχίζουμε με το εννοιολογικό πλάνο μαθήματος με επιμέλεια ύλης των Κατερίνα Καραλή και Κανέλλου Κανελλόπουλου πατώντας εδώ.
Ακολουθεί παρουσίαση από την ιστοσελίδα του Ηλιάδη Η.
Ερωτήσεις για την κατανόηση του μαθήματος:
Πού ζούσαν οι Μινωίτες;
Τι δουλειές έκαναν οι άντρες;
Ποιος ήταν ο φόρος που πλήρωναν οι Μινωίτες στο Μίνωα;
Πώς ντύνονταν οι άντρες;
Πώς ντύνονταν και στολίζονταν οι γυναίκες;
Με τι ασχολούνταν οι γυναίκες;
Τι γνωρίζεις για τις ασχολίες των παιδιών των Μινωιτών;
Ακόμη μία διαδραστική παρουσίαση με ερωτήσεις από την ιστοσελίδα του Αρβανιτίδη Θεόδωρου. Πατάμε στην εικόνα και προχωράμε με το επόμενο.
Και τέλος, ακολουθεί μια παρουσίαση του μαθήματος σε βίντεο και με ταυτόχρονη αφήγηση του. Προέρχεται από τον ψηφιακό δάσκαλο.
Σταυρόλεξο για το ανάκτορο της Κνωσού.
Πατώντας στην εικόνα μπορούμε να λύσουμε το σταυρόλεξο με θέμα το 2ο μάθημα της 9ης ενότητας της Ιστορίας μας, για το ανάκτορο της Κνωσού.
Πηγή η e τάξη.
Στην έκθεση Γλυπτικής.
Επισκεφθήκαμε την έκθεση με θέμα «Τα Αρχαία Ευβοϊκά νομίσματα» που ετοίμασε και παρουσίασε το τμήμα γλυπτικής του Εργαστηρίου Τέχνης Χαλκίδας με αφορμή την μελέτη του ανάγλυφου.
Με την ευκαιρία περπατήσαμε όλο τον παραλιακό δρόμο θαυμάζοντας τα όμορφα κτίρια. 
Στο χώρο της έκθεσης (στ΄ "Αστέρια") μας περίμενε η δασκάλα γλυπτικής κ. Ρένα Γρίβα και μας ξενάγησε. Είδαμε σε εικόνες πώς ήταν τα αρχαία νομίσματα στην Εύβοια και τι απεικόνιζαν. Μάθαμε πώς δούλεψαν οι μαθητές της γλυπτικής ώστε να φτιάξουν μεγάλα, αντίγραφα ανάγλυφα από τα σχέδια των νομισμάτων. 
Εξαιρετική δουλειά και πολλές ευχαριστίες για την ξενάγηση. 
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)