Άρθρο της Αλεξίας Βλάρα
Δημοσιεύτηκε στο Διάστιχο.
Το εικονογραφημένο βιβλίο "Το γυμνό δεν είν’ κακό" της Ρόζι Χέιν αποτελεί μια τρυφερή, θαρραλέα και ουσιαστική πρόταση για την παιδική, και όχι μόνο, βιβλιοθήκη. Με απλό λόγο και λεπτό συναίσθημα, ανοίγει έναν ειλικρινή διάλογο γύρω από το σώμα, τη διαφορετικότητα και την αποδοχή, χωρίς υπερβολές, διδακτισμό ή πρόκληση. Αντιθέτως, επιλέγει συνειδητά τον δρόμο της ηρεμίας, της φυσικότητας και της αλήθειας, προτείνοντας έναν τρόπο θέασης του σώματος απαλλαγμένο από φόβο και ενοχή.
Στον πυρήνα του βιβλίου βρίσκεται η ιδέα ότι το σώμα είναι κάτι φυσικό, πολύτιμο και άξιο αγάπης. Τα σώματα παρουσιάζονται όπως είναι: διαφορετικά, μοναδικά και διαρκώς μεταβαλλόμενα. Μεγαλώνουν, αλλάζουν, κουβαλούν σημάδια, πτυχώσεις, καμπύλες, χρώματα και ιστορίες ζωής. Το γυμνό εδώ δεν αντιμετωπίζεται ως ταμπού ή ως κάτι που πρέπει να αποκρυφτεί, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης. Πρόκειται για μια προσέγγιση απελευθερωτική, ιδιαίτερα για τα παιδιά, τα οποία συχνά έρχονται αντιμέτωπα με κοινωνικά στερεότυπα γύρω από το «κανονικό» σώμα από πολύ μικρή ηλικία.
Η Ρόζι Χέιν δεν επιχειρεί να εξηγήσει ή να πείσει τον αναγνώστη με επιχειρήματα. Αντίθετα, τον συνοδεύει με τρυφερότητα σε μια ήρεμη διαδικασία αναγνώρισης και αποδοχής της σωματικής ποικιλομορφίας. Η γλώσσα της είναι λιτή, καθαρή και βαθιά ανθρώπινη, αφήνοντας χώρο στη σκέψη και στο συναίσθημα. Η μετάφραση της Άνδρης Θεοδότου σέβεται απόλυτα αυτή τη λεπτή ισορροπία, διατηρώντας τη ροή και την αίσθηση του πρωτότυπου κειμένου, χωρίς να βαραίνει ή να «ενηλικιώνει» το μήνυμα.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στην εικονογράφηση, η οποία λειτουργεί ως ισότιμος αφηγηματικός άξονας του βιβλίου. Οι ήπιες υδατογραφίες της δημιουργού είναι ζεστές, γήινες και διακριτικές. Τα σώματα αποτυπώνονται με σεβασμό και φροντίδα, χωρίς υπερβολικό ρεαλισμό ή έμφαση στη λεπτομέρεια που θα μπορούσε να σοκάρει ή να αποσπάσει την προσοχή. Αντιθέτως, οι μορφές αποπνέουν οικειότητα, ασφάλεια και γαλήνη. Οι απαλές χρωματικές επιλογές ενισχύουν το μήνυμα της αποδοχής και δημιουργούν έναν εικαστικό κόσμο φιλόξενο, μέσα στον οποίο το παιδί μπορεί να κινηθεί χωρίς άγχος.
Σε παιδαγωγικό επίπεδο, το βιβλίο προσφέρει πολλαπλές δυνατότητες αξιοποίησης. Μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για συζητήσεις γύρω από το σώμα, τα όρια, την αυτοεικόνα και τον σεβασμό προς τον εαυτό και τους άλλους. Λειτουργεί ως ένα πολύτιμο εργαλείο ενδυνάμωσης, βοηθώντας τα παιδιά να «κατοικήσουν» το σώμα τους με περισσότερη ασφάλεια και λιγότερη ντροπή, ενώ ταυτόχρονα καλλιεργεί την ενσυναίσθηση και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα.
Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι το βιβλίο απευθύνεται εξίσου και στο ενήλικο κοινό. Γονείς, εκπαιδευτικοί και αναγνώστες/-τριες κάθε ηλικίας καλούνται να επανεξετάσουν τις δικές τους προκαταλήψεις, φόβους και σιωπές γύρω από το σώμα. Μέσα από την απλότητά του, το βιβλίο λειτουργεί ως καθρέφτης και υπενθύμιση ότι η αποδοχή ξεκινά πρώτα από εμάς. Μας προσκαλεί να σταθούμε με ειλικρίνεια απέναντι στις αφηγήσεις που έχουμε κληρονομήσει ή αναπαραγάγει άκριτα, να αναγνωρίσουμε πώς αυτές διαμορφώνουν το πώς μιλάμε στα παιδιά και, τελικά, το πώς αυτά σχετίζονται με τον εαυτό τους. Έτσι, η ανάγνωση μετατρέπεται σε μια σιωπηλή αλλά ουσιαστική παιδαγωγική πράξη, που δεν αφορά μόνο το τι λέμε στα παιδιά, αλλά κυρίως το πώς υπάρχουμε δίπλα τους.
Το βιβλίο "Το γυμνό δεν είν’ κακό" δεν επιδιώκει να προκαλέσει, αλλά να καλλιεργήσει. Δεν κουνάει το δάχτυλο, αλλά περνάει με σταθερότητα και αγάπη ένα μήνυμα αναγκαίο: ότι το σώμα μας, όπως κι αν είναι, αξίζει σεβασμό, φροντίδα και αγάπη. Ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί ξανά και ξανά, ανοίγοντας κάθε φορά έναν νέο, ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα στο παιδί και τον ενήλικα.
Πρόκειται για ένα έργο που ξεπερνά τα όρια ενός τυπικού εικονογραφημένου βιβλίου, καθώς έχει σχεδιαστεί με βάση τη φιλοσοφία του design for all (σχεδιασμός για όλα τα άτομα), υποστηρίζοντας πολλαπλούς τρόπους ανάγνωσης και παραμένοντας ανοιχτό σε κάθε παιδί και κάθε οικογένεια. Η πρόταση των Εκδόσεων ΝΟΣΜΑ φέρνει τρεις σημαντικές καινοτομίες, που υπηρετούν την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη:
– Χρήση συμβόλων Εναλλακτικής και Επαυξητικής Επικοινωνίας (ΕΕΕ – Widgit),
– Ηχητικό βιβλίο με αφήγηση από παιδική φωνή,
– Βίντεο στη νοηματική γλώσσα.
"Το γυμνό δεν είν’ κακό"
Ρόζι Χέιν
εικονογράφηση: Ρόζι Χέιν
μετάφραση: Άνδρη Θεοδότου
ΝΟΣΜΑ
36 σελ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου